Linguas galoitálicas

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Linguas galo-itálicas.

As linguas galoitálicas[1] comprenden as falas románicas do norte de Italia, máis exactamente as falas situadas ao norte da liña Massa-Senigallia que forman un continuo dialectal transicional entre as linguas galorrománicas e as italorrománicas, excepto as linguas reto-románicas de Italia (friulano, ladino) que son parte doutro grupo romance.[2]

Clasificación[editar | editar a fonte]

Áreas de ocorrencia de /y/ procedente de Ū latina.

As linguas ou variedades que constitúen o grupo galo-itálico son:[3]

Algúns autores consideran que o véneto e o istrioto constitúen grupos a parte dos demais xa que non comparten algunhas das isoglosas máis notorias das linguas galo-itálicas como a existencia de vogais anteriores redondeadas [y] ou [œ], presentes en ligur, piemontés e lombardo pero si comparten as outras isoglosas.

Características comúns[editar | editar a fonte]

En moitos aspectos fonéticos as linguas galo-itálicas comparten os mesmos desenvolvementos coas linguas reto-románicas, o francés, o occitano e o catalán en puntos nos que estes difiren notablemente do italiano estándar. Con todo, iso tampouco significa que as linguas galo-itálicas estean máis cerca en todos os aspectos das linguas galorrománicas, reto-románicas ou occitano-románicas que do italiano estándar e as linguas italorrománicas. Algúns autores argumentaron que as linguas galo-itálicas e reto-románicas forman un hipotético grupo cisalpino pero non hai suficiente isoglosas que sustenten devandito argumento. A clasificación románica territorial e Ethnologue as clasifica como un subgrupo das linguas galorrománicas (sen incluír ao véneto e o istrioto); con todo outros autores as consideraban parte das linguas italorrománicas.[4]

Fonoloxía[editar | editar a fonte]

A liña A Spezia-Rímini na súa parte occidental (La Spezia) agrupa un conxunto de polo menos sete isoglosas importantes que distinguen ás linguas galo-itálicas e ao italiano do Norte do toscano. Na súa parte oriental as isoglosas sepáranse un pouco, sendo a isoglosa máis setentrional a que pasa máis preto de Rímini.

O seguinte cadro presenta algunhas das características típicas que diferenzan as variedades románicas ao norte e ao sur de devandita liña:

LATÍN UNUM NŎCTE(M) LĂCTE(M) FĂCTU(M) CĂNE(M) CLAVE(M) HŎMINE(M) LUPU(M) FORMICA(M) ROTA(M)
Galo-itálico Lombardo yn nɔʧ laʧ faʧ ka tʃav ɔm luf furmiga røda
Lígur yn nøtʃe lajt /
lœt(e)
fajt kan tʃavæ omu lu furmiga rua
Piemontés yn nøit lajt fajt kan tʃav ɔm luv furmja rua
Emiliano-romañol on nɔt lat fat kan tʃav ɔmen lauv furmiga roda
Véneto un note late fato kan tʃave ɔmo luvo formiga roda
Istrioto un nwɔto lato fato kan tʃave ɔmo lwɔvo furmiga ruda
Liña La Spezia-Rimini
Italo-románico Toscano uno nɔte late fato kane kiave wɔmo lupo formica rwɔta
Romanesco uno nɔte late fato kane kiave ɔmo lupo formica rɔta
Napolitano unə nɔtə latə fatə kanə kiavə ɔmmə lupə formica rɔta
Siciliano unu nɔti lati fatu kani kiavi ɔmu lupu formica rɔta

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para Galoitálico.
  2. Loporcaro (2013), p. 70
  3. Tamburelli, M., & Brasca, L. (2018). Revisiting the classification of Gallo-Italic: a dialectometric approach. Digital Scholarship in the Humanities, 33, 442-455.
  4. Michael Loporcaro, "Phonological Processes", in Maiden et al., 2011, The Cambridge History of the Romance Languages: Volume 1, Structures

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Loporcaro, Michele (2013). Profilo linguistico dei dialetti italiani. Col. Manuali Laterza (en italiano). Bari (Italia): Laterza. ISBN 978-8859300069. 
Traído desde "https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Linguas_galoitálicas&oldid=5185735"