Portal:A Coruña

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
CORUNA PORTAL.jpg
Escudo de A Coruña.svg

A Coruña é unha cidade situada no noroeste de Galiza e bañada polo océano Atlántico, nas rías Altas. É a capital da provincia da Coruña e a cabeza da súa comarca, que ademais do seu propio concello inclúe os de Abegondo, Arteixo, Bergondo, Cambre, Carral, Culleredo, Oleiros e Sada. Despois de Vigo, A Coruña é o segundo concello galego máis poboado; contaba no ano 2015 con 243 870 habitantes, fronte aos 294 098 habitantes da cidade olívica.

A cidade é sede do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, da Delegación do Goberno en Galicia, da Real Academia Galega, do Arquivo do Reino de Galicia e da Forza Loxística Operativa. Dende 1563 foi sede da Real Audiencia de Galicia (permanentemente dende 1612) e foi capital de Rexión Militar ata a súa desaparición en 2002.

O seu emprazamento é privilexiado, xa que se ergue sobre un promontorio na entrada dunha ría nun amplo golfo, o Portus Magnus Artabrorum dos xeógrafos clásicos. O centro da cidade espállase sobre unha península unida a terra firme por un estreito istmo, no que presenta dúas fachadas marítimas distintas: a portuaria (cara á ría da Coruña), de augas tranquilas, e outra de mar aberto, cara á enseada do Orzán, onde se atopan as praias urbanas de Riazor e o Orzán.

Unha das características máis notables que identifican A Coruña constitúena as múltiples e variadas galerías ou miradoiros que presentan nas súas fachadas numerosas casas do século XIX, que deron á Coruña o sobrenome de Cidade de Cristal, sen esquecer as súas numerosas praias, así como o contorno rural, que ofrece múltiples posibilidades de lecer.

Amosar máis contido destacado

Artigo destacado

editar

Batalla Elviña Eli2.jpg
A batalla de Elviña foi un acontecemento bélico que tivo lugar o día 16 de xaneiro de 1809 no alfoz da cidade da Coruña, enfrontando as tropas francesas, conducidas polo xeneral Soult, que obtiveron a vitoria, contras as tropas británicas, mandadas polo xeneral John Moore, quen habería perder a vida no transcurso do combate. Na historiografía internacional este choque é coñecido como batalla da Coruña. A batalla desenvolverse no marco da Guerra da Independencia Española.

A batalla iniciouse na tarde do día 16 de xaneiro, tendo lugar os máis duros combates pola posesión da aldea de Elviña, da que se apoderaron os franceses na caída da noite, e avanzaron para a aldea de Palavea. Caeu ferido o xeneral inglés Baird, entanto o propio Moore foi ferido moi gravemente pola bala dun canón, morrendo dúas horas despois. Durante esa mesma noite as tropas británicas, foron embarcando, aínda que os barcos foron canoneados pola artillería francesa no amencer do día 17.

As forzas británicas estaban integradas por uns 16.000 homes (15.000 de infantería e 9 a 12 canóns), mentres que polo bando francés entraron en combate 16.000 homes (12.000 de infantería, 3.200 de cabalaría e 20 canóns).

Lugar de interese

editar

Capela do cemiterio de Santo Amaro.jpg
O Cemiterio de Santo Amaro, tamén coñecido como Cemiterio de San Amaro é un camposanto situado na Coruña. Ten unha superficie de máis de 26 000 m² e está composto por tres áreas: a relixiosa, a civil e a británica (esta última está pechada e é propiedade do Reino Unido). Nel están enterrados personaxes ilustres como o compositor Marcial del Adalid, Francisca Herrera Garrido, Manuel Curros Enríquez, Eduardo Pondal ou Manuel Murguía.

Se ben os primeiros enterramentos da zona datan de 1781, en 1812 fíxose efectiva na Coruña a lei que prohibía os enterramentos nas igrexas e na súa contorna, o que impulsou a construción do cemiterio de Santo Amaro. As obras tiveron lugar entre maio de 1812 e a súa inauguración o 9 de novembro do mesmo ano. Non foi ata 1833 cando se levantou a capela neoclásica da entrada, aínda que a súa construción estaba prevista no proxecto inicial e non puido construirse por falta de fondos.

En 2012 o cemiterio ingresou na Asociación Europea de Cemiterios Significativos (ASCE), e no ano seguinte entrou na Rede de Cemiterios Europea.

Imaxe destacada

editar

Fuente de Los Surfistas, La Coruña, España, 2015-09-24, DD 07.JPG
Fonte dos surfistas no paseo marítimo.
Vexa o artigo Esculturas da Coruña.


Categorías
Biografía destacada

editar

A Coruña. María Pita’s statue. Galicia (Spain).jpg
María Mayor Fernández de la Cámara Pita, coñecida popularmente como María Pita, nada en Sigrás contra 1560 e finada no mesmo lugar en 1643, foi unha heroína galega na defensa da Coruña en 1589, cando unha gran frota inglesa dirixida por Francis Drake, o 4 de maio dese mesmo ano, en resposta á Grande Armada que o ano anterior tentara a invasión de Inglaterra, atacou a cidade herculina. Segundo a crónica da época a actuación de María Pita fixo retroceder unha compañía inimiga, que recuou ao ver que o seu abandeirado fora morto por unha muller cando estaban a piques de traspasar as murallas.

Á marxe da súa intervención no cerco, a súa vida estivo chea de vicisitudes, entre as que figuran numerosos preitos, no Arquivo do Reino de Galicia consérvanse ata vinte de diferentes contidos. Faleceu en Cambre en 1643 e, aínda que no seu testamento solicitaba ser enterrada no convento de San Domingos da Coruña, non se conserva ningún documento que o acredite nin se puido identificar a súa tumba.

Conmemórase a súa memoria coa praza do concello na Coruña e unha estatua cunha chama sempre acesa.

Sabías que...?

editar

Sede do Banco Pastor.


Este mes

editar

Monumento á Expedición Balmis.


Cita destacada

editar


Se non for na Ponte-Ceso, / sepultádeme na Cruña,

nesta garrida ciudade / que mil bellezas aduna,
a cabo do insigne Curros, / xa que a del i a miña musa
a fala de Breogán / fixeron nobre e robusta:
eu quero xacer de par / de tan nobre sepultura...

Eduardo Pondal, A derradeira voluntá

Artigos de calidade e bos


Portais relacionados
Proxectos irmáns

editar

Wikimedia Commons

en Commons

Traído desde "https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Portal:A_Coruña&oldid=5273895"